Goed voor je patiënten zorgen begint bij goed voor jezelf zorgen

De artsen die bij DoctorConnect aankloppen, zijn bijna altijd zorgprofessionals met een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Artsen die gedreven en loyaal zijn, die het graag goed doen voor hun patiënten. En precies die mooie eigenschappen kunnen ervoor zorgen dat ze overbelast raken.

Pauline is 40 jaar, werkte elf jaar als huisarts en maakte twee jaar geleden de stap naar coaching. Sinds januari is ze verbonden aan DoctorConnect, waar ze artsen begeleidt in preventieve en re-integratietrajecten. Door haar achtergrond kent ze het vak van binnenuit.

De kracht die ook knelt

Wat Pauline opvalt in haar gesprekken met artsen, is hoe divers de aanleiding is om contact op te nemen. De één merkt dat hij minder efficiënt werkt dan gewenst. Een ander twijfelt of ze nog op de juiste plek zit, of in het juiste vakgebied. Weer een ander heeft thuis veel op zijn bord; mantelzorg, gezin, privédruk en merkt dat de combinatie te zwaar wordt. Soms speelt er een conflict met een collega, of wringt de communicatie in het team.

Zo verschillend als de aanleiding is, zo consistent is wat eronder ligt. “Heel vaak komt de reden dat iemand ondersteuning zoekt van DoctorConnect voort uit de gevolgen van een positieve karaktertrek,” zegt Pauline. “Artsen willen heel goed voor hun patiënten zorgen. Dit is een prachtige eigenschap. Maar daarin kunnen ze soms zo ver gaan dat ze vergeten ook goed voor zichzelf te zorgen.”

Dezelfde loyaliteit die een arts tot een goede dokter maakt, kan ook in de weg staan. Artsen die zich afvragen of ze nog verder willen in hun huidige functie, of twijfelen of ze zich moeten ziekmelden vanwege burn-outklachten,worstelen tegelijkertijd met het gevoel hun patiënten of collega’s niet in de steek te kunnen laten. “Dan zit die loyaliteit eigenlijk ook in de weg. Ze vinden het heel lastig om toch voor zichzelf te kiezen.”

Talenten die onbenut blijven

Pauline ziet nog iets anders regelmatig voorbijkomen: artsen die over opvallende kwaliteiten beschikken, maar ze onvoldoende benutten. Leiderschapskwaliteiten zonder een rol waarin dat tot uiting komt. Creativiteit zonder de ruimte om nieuwe projecten op te zetten. “Die bescheidenheid kan artsen soms in de weg zitten,” zegt ze. “Ze weten niet altijd goed hoe ze hun talenten kunnen inzetten of durven ze simpelweg niet te claimen.”

Daarnaast zijn veel artsen naast dokter ook ondernemer in een eigen praktijk of maatschap. Dat brengt taken met zich mee waarvoor ze nooit zijn opgeleid en die niet altijd energie geven. Delegeren, prioriteiten stellen, bewust kiezen waar je tijd naartoe gaat: ook daar is vaak winst te behalen.

Stilstaan als eerste stap

Het belangrijkste advies dat Pauline meegeeft aan artsen die zichzelf herkennen in dit verhaal? Maak tijd en ruimte voor de vraag: wat wil ík eigenlijk? Waar haal ik plezier uit? Hoe blijf ik gemotiveerd?

Dat klinkt eenvoudig en toch is het voor veel artsen de moeilijkste stap. “Veel artsen gaan maar door. Ze werken hard, en onregelmatig daarbij moeten zij hun (vaak spaarzame) vrije tijd verdelen tussen hun gezin, sporten en sociale contacten. Er is vrij weinig tijd om echt even stil te staan.” Dat stilstaan kan al beginnen met een dag niets plannen. Of een open gesprek met een collega. “Veel artsen denken dat ze de enige zijn die tegen bepaalde dingen aanlopen. Maar dat is heel vaak niet zo.”

Er is ook iets anders dat Pauline benadrukt: leer luisteren naar je gevoel. “We zijn allemaal heel cognitief opgeleid. Als het niet goed voelt, stoppen we dat snel weg en gaan we gewoon door.” Maar om te kúnnen voelen en er daadwerkelijk iets mee te doen, is er eerst ruimte nodig om stil te staan. Dat zou ik iedere arts zo nu en dan gunnen.”

Coaching als preventie, niet als last resort

In de coachgesprekken hoeft Pauline zelden hard te trekken. “Ik hoef alleen maar te faciliteren; een luisterend oor te bieden, af en toe een oefening te doen voor meer inzicht. De antwoorden komen echt van de arts zelf.” Dat is ook precies de kracht van preventieve coaching: het helpt mensen hun eigen inzichten te vinden, voordat ze vastlopen.

En de drempel daarvoor wordt gelukkig steeds lager. “Coaching wordt steeds normaler. Net als dat je preventief naar de tandarts gaat omdat je geen gaatjes wil, kun je preventief naar een coach gaan omdat je geen burn-out wil.” Het is een essentieel onderdeel van goede zelfzorg. En dat past precies bij de dokter die het beste uit zichzelf wil halen, voor zichzelf én voor de mensen die op hem of haar rekenen.