De dokter is uitgevallen: MindSign over mentale druk en veerkracht

Bijna 90% van de uitval onder artsen die wij bij DoctorConnect begeleiden, heeft te maken met mentale klachten. Dat cijfer is schokkend, maar niet verrassend voor Sonja Koster, directeur van MindSign. Haar organisatie helpt werkend Nederland mentaal gezond te blijven, zowel preventief als curatief, en werkt daarin nauw samen met DoctorConnect. Sonja geeft scherpe duiding bij het cijfer, én praktische inzichten om mentale uitval te voorkomen.

“Artsen zijn vaak bevlogen, voelen zich verantwoordelijk en zijn dienstbaar. Mooie eigenschappen, maar precies die kunnen je ook opbreken als je niet goed voor jezelf zorgt.”

Een steeds grotere groep valt uit

De mentale druk op zorgprofessionals stijgt al jaren, ziet Sonja. “We zien niet alleen meer klachten bij jonge artsen, maar ook bij de groep tussen de 30 en 35 jaar én bij 60-plussers. Dat zijn artsen die bijvoorbeeld het pensioen zien naderen, maar nog enkele jaren moeten werken. Als je dan niet meer oplaadt van je werk, loop je leeg.”

Tegelijkertijd worstelt de jongere generatie artsen vooral met veerkracht. “Ze hebben minder geleerd om met tegenslag om te gaan. Dat is geen verwijt, maar wel een risico. We zien veel uitval bij artsen onder de dertig, omdat ze moeite hebben om stressvolle situaties zelfstandig het hoofd te bieden. Zonder goed ontwikkelde copingvaardigheden kan de druk al snel te veel worden.”

Waar gaat het mis?

Er zijn volgens Sonja drie belangrijke oorzaken van mentale uitval bij artsen. “De eerste is te weinig autonomie en flexibiliteit. Het gaat meestal niet om het aantal gewerkte uren, maar om het gebrek aan invloed op je werk. Als je geen ruimte ervaart om keuzes te maken, loopt de druk op. Op de tweede plaats zien we te weinig hersteltijd. We leven in een 24-uursmaatschappij waarin we continu ‘aan’ staan. Zelfs in je pauze beantwoord je mailtjes of scrol je door je telefoon. Je brein komt nauwelijks tot rust. Als derde noem ik de bevlogenheid in combinatie met een hoog verantwoordelijkheidsgevoel dat doorslaat. Juist artsen zijn vaak enthousiast en willen alles goed doen. Maar als je niet weet waar jouw grenzen liggen, kan dat tegen je gaan werken. Dan creëer je je eigen stress.”

Herkennen is herstellen

Een belangrijke stap is inzicht. Daarom zetten DoctorConnect en MindSign samen de ‘Mentale APK’ in, ontwikkeld door MindSign als laagdrempelige manier om te ontdekken waar je energie van krijgt en wat je valkuilen zijn. Sonja: “In één gesprek krijg je zicht op je stressoren, zowel privé als op het werk, energiebronnen en persoonlijke hulpbronnen. Je krijgt inzicht in hoe je ervoor staat en wat je zelf kunt doen om mentaal gezond te blijven.”

Daarnaast is er MindSign Support, bedoeld om medewerkers snel en laagdrempelig te helpen als zich een pittige situatie voordoet zowel op het werk als thuis, als ze zich zorgen maken over hun mentale gezondheid of om te sparren over uitdagingen die het leven biedt. “Iedereen krijgt te maken met tegenslagen of ingrijpende gebeurtenissen”, zegt Sonja. “Via MindSign Support kunnen medewerkers rechtstreeks, zonder tussenkomst van HR of leidinggevende, een afspraak inplannen om te sparren met een van onze professionals. Zo blijven kleine signalen klein en voorkomen we dat stress zich opstapelt.”

De dokter eerst

Ze benadrukt het belang van reflectie en pauze. “Soms lijkt het voor een arts alsof er geen tijd is om te stoppen. Maar juist in drukke tijden is dat essentieel. Neem regelmatig rust. Maak plezier. En zoek verbinding. Dat kan het verschil maken.”

Het vraagt om een mentale omslag. “Artsen zetten bijna altijd de patiënt op één. Maar je kunt pas goed voor anderen zorgen als je goed voor jezelf zorgt. De dokter eerst dus.”

Doorbreek het taboe

In de medische wereld heerst nog vaak het idee dat je altijd sterk, stabiel en beschikbaar moet zijn. Kwetsbaarheid tonen voelt voor veel artsen als falen, terwijl juist de meest bevlogen professionals risico lopen om zichzelf voorbij te lopen. “Door erover te praten doorbreek je dat taboe. Door het normaal te maken dat je af en toe hulp zoekt. Niet pas als het misgaat, maar juist preventief. Mentale veerkracht kun je trainen en dat begint bij zelfkennis.”