Presteren, erkenning en morele vervulling: waar het begint te schuren

“Het gaat wel.” Veel artsen zeggen het. En ze menen het ook, in elk geval op het moment dat ze het zeggen. Want artsen zijn gewend om door te gaan. Ze stellen hoge eisen aan zichzelf, ze voelen verantwoordelijkheid voor patiënten, voor collega’s, voor het team. Die prestatiegerichtheid zit diep. Soms gevoed door idealen, soms door de wens om jezelf te bewijzen. Vaak ook simpelweg door de overtuiging: dit hoort erbij.

Maar ergens, op een punt dat moeilijk precies aan te wijzen is, begint het te schuren.

De druk om te presteren
De agenda is vol. De druk is hoog. Er is weinig ruimte om even stil te staan. In die omstandigheden is het verleidelijk om op de automatische piloot te draaien: te doen wat altijd werkte, op overlevingsstrategieën terug te vallen en door te gaan.

Dat werkt, een tijdje. Artsen zijn veerkrachtig. Ze functioneren ook onder druk. Maar veerkracht is geen onuitputtelijke bron. En de automatische piloot vertelt je vaak niet wat je écht nodig hebt.

De behoefte aan erkenning

Naast de druk om te presteren speelt er iets anders mee: de behoefte om gezien te worden. Gewaardeerd te worden. Te voelen dat wat je doet, ertoe doet.

Die bevestiging kan komen van collega’s of leidinggevenden. Maar vaak blijft ze impliciet. Of ze blijft uit. En dan gaat er iets subtiel mis: je blijft doorgaan. Je neemt een extra dienst. Je rekt je grenzen op. Je zegt toch ja, ook als je eigenlijk nee wil zeggen.

Belemmerende gedachten spelen daarin vaak mee. Wat zullen ze van me denken als ik nee zeg? Iedereen loopt toch op zijn tenen? Die gedachten voelen realistisch. Maar ze zorgen er ook voor dat de grens steeds een stukje verder schuift.

Waar het schuurt

Als iemand weet wat hem of haar werkelijk drijft, bijvoorbeeld autonomie, verbinding, rust, betekenis, plezier, kan er spanning ontstaan. Want de dagelijkse praktijk sluit daar lang niet altijd op aan.

• Misschien is er behoefte aan meer hersteltijd tussen patiënten, maar is de agenda te vol.
• Misschien voelt het contact met patiënten of collega’s oppervlakkiger dan het ooit was.
• Misschien verschuift het werk langzaam van ‘willen’ naar ‘moeten’.

Die spanning tussen persoonlijke waarden en externe verwachtingen is niet meteen voelbaar als crisis. Het sluipt. En het wordt vaak pas serieus genomen, door de arts zelf of door de omgeving, als het al ver is opgelopen.

Wat het met je doet

De eerste reactie is volhouden. Artsen houden vol. Maar op termijn betaalt het lichaam en het brein de rekening. Uitputting. Cynisme. Verlies van plezier. Soms uitval.

De bandbreedte waarbinnen iemand optimaal functioneert (de Window of Tolerance) wordt smaller. Wat ooit energie gaf, kost nu energie.

De vraag die dan kan opkomen, is: waarom ben ik dit eigenlijk gaan doen? En waar ben ik mezelf onderweg kwijtgeraakt?

Dat is een vraag die moed vraagt om te stellen. Maar het is ook precies de vraag die de weg vrijmaakt.

Herkenbaar?

Meer inzicht in hoe het écht met je gaat, begint met eerlijk kijken. De SelfConnect-scan van DoctorConnect helpt je daarbij: in een paar minuten krijg je helder waar je energie zit, wat het kost en wat er nodig is om weer in balans te komen.